DVS 2203: beproeving van lasverbindingen, eisen en documentatie

Wat DVS 2203 dekt

DVS 2203 beschrijft hoe lasverbindingen in thermoplast worden gedocumenteerd door proefstukken te trekken, te buigen of stuk te slaan. De beproeving vindt plaats op proefstukken die uit een verbinding worden gesneden, en het resultaat is het bewijs van hoe precies die verbinding of dat specifieke lasproces zich heeft gedragen. Dit is de enige methode die laat zien of het materiaal in de naad hecht.

De serie is opgedeeld naar methode. Deel 1 beschrijft beproevingsmethoden en algemene eisen, deel 2 trekproeving, deel 3 slagtrekproeving, deel 4 trekproeving bij lage temperatuur en deel 5 de technologische buigproef. De eisen voor de buigproef zijn bovendien te vinden in DVS 2203-1, bijlage 3.

Voor halffabricaten is er een parallelle serie, EN 12814, die de trek-, buig- en pelproef van gelaste verbindingen in thermoplastische platen en buizen dekt. Welke serie van toepassing is, staat in het contract of in de norm waarvoor de opdracht is aanbesteed.

Beproevingsmethoden en wat ze aantonen

Kies de methode op basis van het type verbinding en wat er moet worden aangetoond. De trekproef zegt iets over de sterkte, de buigproef over de ductiliteit en of er brosse zones zijn, en de slagtrekproef over de vraag of de verbinding bestand is tegen plotselinge belasting.

Trekproeving en lasfactor

Bij de trekproeving wordt een proefstuk uit de verbinding getrokken totdat het breekt. De lasfactor wordt berekend als de breukspanning in het gelaste proefstuk gedeeld door de breukspanning in een onbeschadigd referentieproefstuk van hetzelfde materiaal. De factor drukt dus uit welk deel van de sterkte van het materiaal de verbinding heeft behouden.

Het breukbeeld is minstens zo belangrijk als het getal. Breuk in de las, brosse breukvlakken of zichtbare poriën geven aan dat het proces niet correct was, zelfs als de factor acceptabel lijkt. Breuk buiten de naad in het onbeschadigde materiaal is het gewenste resultaat.

Welke factor vereist is, hangt af van het materiaal, het type verbinding en het contract. Voor spiegellassen in PE-buizen wordt vaak gewerkt met een eis van ten minste 0,8, terwijl andere opdrachten een geredigeerd breukbeeld vereisen in plaats van een specifiek getal. Lees de eis in het contract of de norm die voor de opdracht geldt voordat het proefstuk wordt verzonden.

Buigproeving in de praktijk

De technologische buigproef is de snelle controle die wordt gebruikt bij de dagelijkse bedrijfsvoering. Er wordt een staaf dwars op de naad gesneden, deze wordt om een doorn of in een proefstand gebogen en de naad wordt geïnspecteerd op scheuren en defecten. De proef vereist geen trekapparatuur en kan op locatie worden uitgevoerd.

Bij spiegellassen wordt het proefstuk zo genomen dat de hele naad zich in het midden van het proefstuk bevindt. Als het proefstuk wordt gebogen, zal een zwakke naad opengaan als een scheur, terwijl een correcte verbinding mee buigt. Poriën en insluitsels worden zichtbaar in het breukvlak en kunnen worden gefotografeerd ter documentatie.

Het aantal proefstukken wordt bepaald op basis van de omvang van de opdracht en de contractuele eisen. Bij de start met een nieuw materiaal, een nieuwe machine of een nieuw lasprogramma wordt altijd een proefstuk genomen voordat de productie begint.

Monstername en frequentie

Het proefstuk moet worden genomen uit een verbinding die is uitgevoerd met dezelfde machine, dezelfde programmering en dezelfde parameters als de productie. Als het proefstuk wordt genomen uit een speciaal proefstuk, moet dit als onderdeel van het lopende werk worden uitgevoerd en niet als een uitzonderlijk mooie verbinding.

Bij langere installaties is het gebruikelijk om proefstukken te nemen bij de opstart en vervolgens met vaste tussenpozen of bij een wissel van materiaal, afmeting en operator. De exacte frequentie staat in het contract, in het kwaliteitsplan van de opdrachtgever of in de aanbevolen norm.

De proefstukken moeten worden gemarkeerd met lasnummer, datum, afmeting, materiaal en machinenummer, zodat ze kunnen worden herleid tot de gelogde verbinding. Zonder traceerbaarheid is het proefstuk waardeloos als documentatie.

Documentatie die standhoudt

Het beproevingsrapport moet de methode en norm, de datum, degene die de proef heeft uitgevoerd, de afmetingen en de monstername van het proefstuk, het resultaat met breukspanning en berekende lasfactor, het breukbeeld en de beoordeling bevatten. Foto's van het breukvlak vormen sterke documentatie en kosten bijna niets.

Het rapport wordt samengevoegd met het machinelogboek per verbinding, de naam van de operator en eventuele certificaten. Bij een geschil is het het totaalplaatje dat de doorslag geeft: een gelogd proces, een proefstuk met traceerbaarheid en een rapport dat laat zien hoe het proefstuk is genomen en beoordeeld.

Als de beproeving door een extern laboratorium moet worden uitgevoerd, wordt dit vooraf afgesproken met de opdrachtgever en worden de proefstukken verzonden met een beschrijving van de opslag en het transport. Lees meer over testen en documentatie in testen en documentatie.

Fouten die de beproeving vindt, en fouten die ze niet vindt

De beproeving vindt koude verbindingen, te weinig druk, onjuiste temperatuur, verontreiniging in het lasvlak en een onjuiste omschakeltijd. Ze vindt ook materiaalfouten die zich als poriën of brosse zones in het breukvlak manifesteren.

De beproeving vindt geen verbinding die is gelast met te hoge druk maar er verder goed uitziet, en zegt niets over de duurzaamheid op lange termijn. De duurzaamheid op lange termijn wordt gedocumenteerd door middel van drukproeving en door de parameters van de norm te volgen, niet door een enkele trekproef.

Gebruik de beproeving daarom als onderdeel van een keten: correcte voorbereiding, gelogd proces, visuele controle, beproeving en ten slotte drukproeving. Zie buisvoorbereiding voor het lassen en testen en documentatie.